Ağustos 1914… Dünya o güne dek eşi benzeri görülmemiş bir yıkıma, devasa bir mezbahaya doğru sürüklenirken; milliyetçi hezeyanlara kapılmayan, aklını ve vicdanını koruyan bir şair, odasına kapanarak kalemiyle bu cinnete isyan etti. Slovak edebiyatının en büyük ismi, "Yıldızların Şairi" Pavol Országh Hviezdoslav, I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle hissettiği o derin dehşeti ve felsefi öfkeyi Kanlı Soneler’de (Krvavé Sonety) ölümsüzleştirdi.
Hviezdoslav, yüzyıllardır aşkı ve ilahi güzelliği anlatmak için kullanı lan o zarif sone formunu; çamurun, kanın, parçalanmış bedenlerin ve ikiyüzlü bir sistemin sarsıcı gerçekliğiyle doldurarak "gelişmiş" Avrupa medeniyetinin maskesini acımasızca düşürüyor.
Bu eser sadece savaşa karşı yazılmış edebi bir manifesto değil; aynı zamanda insanın Tanrı’yla, doğayla ve kendi ahlaki çöküşüyle giriştiği 32 adımlık epik bir hesaplaşmadır. Şairin kendi halkı olan Slavların kardeş kavgasından yola çıkarak tüm insanlığa yönelttiği bu evrensel barış yakarışı, aradan geçen bir asra rağmen o yakıcı güncelliğini ilk günkü gibi koruyor.
Fihrist Kitap olarak, dünya edebiyatının bu anıtsal ve savaş karşıtı başyapıtını, asıl metni ile birlikte titiz bir çeviriyle ilk kez Türkçeye kazandırmanın mutluluğuyla... İyi okumalar dileriz.
Pavol Országh Hviezdoslav, 2 Şubat 1849’da Slovakya’nın dağlık Orava bölgesinde doğmuş, ülkesinin edebi ve kültürel uyanışına yön vermiş en büyük şairlerinden biridir. Eğitimini Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun baskın politikaları gölgesinde Macarca ve Almanca almasına rağmen, genç yaşta köklerine dönerek eserlerini yalnızca ana dili olan Slovakça ile vermeye karar vermiştir. Gökyüzüne ve doğaya olan sonsuz hayranlığından dolayı “Yıldızların Şanı” anlamına gelen “Hviezdoslav” mahlasını almış ve halkının dilini yaşatmayı, onu edebi bir zirveye taşımayı hayatının en büyük gayesi haline getirmiştir.
Edebiyatın yanı sıra hukuk eğitimi de alan şair, uzun yıllar avukatlık yapmış ve bu sayede sıradan halkın, yoksul köylülerin ve ezilenlerin yaşam mücadelelerine, mahkeme salonlarındaki haksızlıklara yakından tanık olmuştur. Eserlerinde Orava’nın eşsiz doğasını, toplumsal eşitsizlikleri ve insanın içsel çatışmalarını derin bir gerçekçilik ve ahlaki bir duyarlılıkla işlemiştir. Slovakçanın sözcük dağarcığını kendi türettiği kelimelerle zenginleştirerek ve Batı edebiyatının zorlu şiir formlarını kendi diline başarıyla uyarlayarak, o dönem elitler tarafından küçümsenen bu dili yüksek bir sanat ve felsefe aracına dönüştürmüştür.
Sadece kendi yazdığı destanlar ve lirik şiirlerle yetinmeyen Hviezdoslav; Shakespeare, Goethe ve Puşkin gibi dünya devlerini de Slovakçaya çevirerek ulusal edebiyatının sınırlarını evrensel bir düzeye genişletmiştir. I. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle yazdığı ve insanlığın çöküşüne karşı bir manifesto niteliği taşıyan Kanlı Soneler (Krvavé Sonety), onun insanlık onuruna ve barışa olan sarsılmaz inancının en somut kanıtıdır. 1921 yılında hayata veda ettiğinde, arkasında sadece devasa bir edebi miras değil, diliyle ve kültürüyle gurur duyan, uyanmış bir ulus bırakmıştır.