“Akademik odak ile ya da popüler bilim merakıyla insanın ve toplumun doğasına ilgi duyan herkesin üzerine düşünmesi gereken bir başyapıt.”
Çan Eğrisi (The Bell Curve) adlı eseriyle entelektüel dünyada bir deprem yaratan, günümüzün en cesur ve en çok tartışılan düşünürlerinden Charles Murray, bu kez sosyal bilimlerin temellerini sarsan bütüncül bir külliyat ile karşımızda. İnsan davranışını yalnızca "boş bir levha" ve sosyal inşa üzerinden açıklamaya çalışan Hâkim Görüş'ün, genom bilimi, nörobilim ve psikolojideki son yirmi yıllık devrim niteliğindeki bulgular karşısında artık savunulamaz hale geldiğini kanıtlıyor. İnsan Çeşitliliği, bu ezber bozan verileri ustalıkla sentezleyerek, sosyal bilimleri 21. yüzyıla taşıyacak bilimsel bir vizyonun kapılarını aralıyor. Murray, rahatlatıcı ancak artık geçerli olmayan dogmaları bir kenara bırakıp, insan doğasının karmaşık
ve büyüleyici gerçekleriyle yüzleşmek için entelektüel bir mayın tarlasına girmeye cesaret ediyor.
Cinsiyetler arasındaki evrensel ilgi ve davranış farklılıkları yalnızca toplumsal şartlanmanın bir ürünü mü? Farklı coğrafi kökenlere sahip insan popülasyonları hakkındaki bilimsel gerçekler, "ırk sadece sosyal bir inşadır" mantrasının ötesinde bize ne söylüyor? Modern toplumlarda zekâ ve mizaç gibi kalıtsal özellikler, sınıf yapısını ne ölçüde şekillendiriyor? Murray, bu tabu soruları soğukkanlı bir rasyonellik ve ezici verilerle ele alarak, insan çeşitliliğinin biyolojik temellerini gözler önüne seriyor. Bu kitap, bilimsel bir sosyal bilimler artık kaçınılmaz diyor; biyoloji temelli bir insan bilimi özellikle son gelişmelerle artık susturulamaz...
Fihrist olarak, bu çığır açıcı eseri titiz bir çeviriyle Türkçeye kazandırmaktan dolayı mutluyuz. İyi okumalar dileriz.
Charles Alan Murray (d. 1943), Amerikalı bir siyaset bilimci, ve liberteryen entelektüeldir. Günümüzde Washington D.C. merkezli muhafazakâr düşünce kuruluşu Amerikan Girişimcilik Enstitüsü’nde (AEI) F. A. Hayek Kürsüsü’nde fahri araştırmacı olarak görev yapmaktadır. Murray, Amerikan toplumu, sosyal politika ve insan doğası üzerine yazdığı bilimci ve genellikle tartışmalı eserleriyle tanınır. Kariyerinin en belirleyici anı, 1994 yılında psikolog Richard Herrnstein ile birlikte kaleme aldığı Çan Eğrisi (The Bell Curve) adlı eseridir. Bu kitap, zekânın (IQ) Amerikan toplumundaki sınıf yapısını, ekonomik başarıyı, suç oranlarını ve diğer sosyal sonuçları şekillendirmedeki rolünü istatistiksel verilerle ortaya koyuyor ve farklı etnik gruplar arasında zekâ dağılımında istatistiksel farklılıklar olduğunu iddia ediyordu. Bu iddialar, Murray’i bilimsel ırkçılık ve genetik determinizm suçlamalarının hedefi haline getirerek onu kamusal tartışmaların merkezine yerleştirdi. Çan Eğrisi’nden önce, 1984 tarihli Zemin Kaybetmek (Losing Ground) adlı kitabıyla da büyük etki yaratmış; bu eserde, 1960’lardan itibaren uygulanan Amerikan sosyal yardım programlarının, yoksulluğu azaltmak yerine evlilik dışı doğumları ve işsizliği teşvik ederek bir "bağımlılık kültürü" yarattığını savunmuş ve 1990’lardaki refah reformu tartışmalarını derinden etkilemiştir.
Murray’in entelektüel projesi, modern sosyal bilimlerdeki Hâkim Görüş (The Orthodoxy) olarak adlandırdığı, insan davranışları ve toplumsal sonuçlardaki tüm grup farklılıklarını çevresel faktörlere, sosyal inşalara ve sistemik ayrımcılığa bağlayan paradigmaya meydan okumak üzerine kuruludur. Çan Eğrisi’nde ortaya koyduğu bilişsel elit (cognitive elite) kavramını, 2012 tarihli Paramparça (Coming Apart) adlı kitabında daha da geliştirmiştir. Bu eserinde, Amerika’daki beyaz nüfusun, yüksek eğitimli, kültürel olarak izole bir Yeni Üst Sınıf ile sosyal normları (evlilik, çalışkanlık, dindarlık) aşınan bir Yeni Alt Sınıf olarak ikiye ayrıldığını ve bunun toplumsal dokuyu parçaladığını öne sürer. 2020’de yayımlanan ve çevirisine konu olan İnsan Çeşitliliği (Human Diversity) kitabı ise bu entelektüel yolculuğun bir sentezi niteliğindedir. Murray bu kitabında, genom bilimi, nörobilim ve davranış genetiğindeki son yirmi yıllık bulguları bir araya getirerek; sınıf, cinsiyet ve ırk gibi kategorilerdeki grup farklılıklarının yalnızca sosyal inşa olmadığını, aynı zamanda biyolojik temelleri olduğunu savunur. Ona göre, bu bilimsel gerçekleri inkâr etmek yerine onları anlamak, bireysel onur ve ahlaki eşitlik ilkelerinden vazgeçmeden daha insancıl ve gerçekçi politikalar üretmenin ön koşuludur.
Charles Murray, kırk yılı aşkın bir süredir Amerikan entelektüel hayatının en aykırı figürlerinden biri olmuştur. Destekçileri onu, veriye dayalı analizler yaparak dokunanı yakan tabuları sorgulamaktan çekinmeyen, entelektüel dürüstlüğe sahip cesur bir düşünür olarak görürler. Onlara göre Murray, sosyal sorunların kökenine dair rahatsız edici ama gerekli gerçekleri dile getirmektedir.