Kur’ân-ı Kerîm üzere yapılmış her çalışma, en başta kutsal beyanı anlama noktasındaki eksikliğini itiraf ederek başlar. Diğer türlüsü de ilahi beyana saygısızlık olurdu. Ayrıca, içinde pek çok sırlar, mucizeler barındıran Allah kelamı, asırlar önce nazil olmuşsa da mesajı bütün asırlara ışık tutmuştur ve her dönemde olduğu gibi günümüzde de ehlince, devrin ruhuna, sosyal ve teknolojik gelişmelerine uygun şeklinde yorumlanması icap eder. Bizler de hasbelkader bu hakikatlere ulaşmaya çalıştık ve anladıklarımızı siz okuyucu ile paylaşıyoruz. Elbette, daha sonraki dönemlerde de ortaya yeni hadiseler çıkacak ve yeni yorumlar yapılacaktır. Allah en iyisini bilir. Bize düşen ise, yaşadığımız bu asırda, ezeli beyanı (b)ilim dünyasına ve insanlığa dilimiz döndüğünce anlatmak, O’nu asrın idrakine söyletmek ve günümüz sorunlarına pek çok fayda ve çareler sunabileceğini göstermek olduğu kanaatindeyiz.
Bu çalışmada referans olarak temel tefsir kitaplarına müracaat edilmiş olsa da yöntem olarak klasik bir tefsir metodu benimsenmemiştir. Zaman zaman farklı anlatım çeşitleri, dil ve üslup farklılıkları göreceksiniz. Konunun bütünlüğünü bozmamak, mevzunun özünü kaçırmamak ve okuyucuyu akademik bir dil ile sıkmamak için, müzakerelerde geçen konuşma dili aynen muhafaza edilmiştir.
Felak ve Nâs sûreleri muavvizeteyn (iki koruyucu) ismi ile anılırlar. Zira, bu sûreler ile istiâ’ze etme yani Allah’a (cc) sığınma ve görünür görünmez bütün kötü ruh ve canlılardan korunmak amaçlanır. Halk arasında çok yaygın olan ve kolayca ezberlenen sûrelerdir. Karanlık gecelerin, büyücülerin, haset edenlerin, göğüslere kötü düşünceler fısıldayan şeytanlar, cinler ve insan vesvesecilerinin şerrinden, yine insanların ilahı, meliki ve rabbi olan Allah'a sığınılması tavsiye olunur.
Peygamber Efendimiz (sav) Sahabelerine sabah ve akşam olunca, namazlardan sonra, bu sûreleri üçer kere okumayı tavsiye etmiş, bunun her türlü kötülüğe karşı yeterli olacağını buyurmuştur. (Tirmizî, Deavat, 117; Fedâilü'l-Kur'ân, 12; Ebu Dâvûd, Salât, 361) Kitabımızda detaylı olarak ele alınacağı üzere, Peygamberimiz (sav) kendisi veya ailesinden birisi hastalandığı ya da herhangi bir göz değmesi yani nazara maruz kaldığı zaman da bu sûrelere başvurmuştur.
Şeytan, cinler ve kötü ruhlar gibi kavramlar bu sûrelerde özellikle vurgulandığı için eserin ilk bölümünde bu konuya özel bir yer ayrılmış durumdadır. Köken ve kavram olarak Şeytan ve onun mahiyeti ele alınmış, tarihi arka plana kısaca değindikten sonra temel fonksiyonu ve diğer dinlerdeki yeri işlenmiştir. Suret ve şekil olarak tanımlamaya çalıştığımız Şeytanın insan ile olan ilişkisi (Kognisyon ve İnteraksiyon) ise üzerinde durulan diğer bir konu olmuştur. Şeytanın yaratılış hikmeti ve bir konsept olarak psikiyatride kabul edilip edilemeyeceği gibi meseleler de bu bölümde tartışılmıştır. Bu noktada insi ve cinni şeytanlar detaylı ele alınmış ve Şeytanın desise ve oyunları ve bunlarla mücadele yolları açıklanmaya çalışılmıştır. Bu noktada Şeytan Bilincinin oluşması ve Milieu-terapi formülüne özel bir bölüm ayrılmıştır. Daha sonraki bölümlerde de yine bu konu hakkında detaylı analizlere yer verilmiştir.
İkinci bölümde ise, bu iki sûrenin ilki olan Felak Sûresi özellikle psikolojik açıdan mercek altına alınmış ve psikoloji ilmine getirdiği farklı tavsiye ve öneriler nelerdir sorularına cevaplar aranmıştır. Bu bağlamda da öncelikle “Felak”, “Rabb”, “Khalak”, “Ghasik” “Vekap” “Naffasat” ve “Ukad” gibi anahtar kelimelerin kelime ve ıstılah anlamları incelenmiş, bunların kontext (bağlam) ve inter ve intratextüel (diğer kaynaklarda ve diğer ayetlerde geçen) şekli ile mana ve yorumları ele alınmıştır. Diğer bir ana konu olan “Sihir ve büyü” de burada detaylı işlenmektedir. Olağanüstü güçlere dayanılarak yapılan ve insana zarar verme amacı güdülen bu eski gelenek İslam’a göre büyük günahlardan sayılmıştır ve burada da bu metafizik güçlere karşı bu sûre kullanılarak nasıl mücadele edileceği anlatılmıştır. Burada klasik anlamdaki büyü meselesine farklı bir yorum getirilmiş ve günümüz büyü(cü)lerinin sadece düğümlere üflemekle kalmayıp medya ve sosyal ağlarla bir nevi insanları büyüleyip hipnotize ettikleri anlatılmıştır. Şahsi ama sosyal etkileri açısından önemli diğer bir kavram olan Haset konusunda da orijinal yaklaşımlar göze çarpmaktadır. Felak Sûresi’nin içerdiği diğer bir mesele ise “rukye”dir ki, bu da en ilkel kavimlerden itibaren var olan ve halen tedavi amaçlı kullanılan bir yöntemdir. Felak Sûresi’nin psikolojik tahlili olarak ise sırası ile “Epigenez ve Karşı Aktarım”, “psiko-sosyo-fıtri” bir mekanizmaya yani bir “Triangülasyon”a ve “Tunnelblick” kavramlarına yer verilmiştir. Sûrenin “Psikosomatik Boyut”unun analizi ise kitabın en dikkat çeken yönlerinden birisidir.
Kitabın üçüncü bölümünde ise Nâs Sûresi ele alınmış, önemli anahtar kavramlar olan Rabb, Melik, İlah, Nas ve Vesvas gibi kelimeleri açıklanmış sonrasında da sırası ile Dimağ-ı meratib-i ilim konseptindeki 7 mertebe (bunlar sırası ile Tahayyül, Tasavvur, Taakkul, Tasdik, İz’an, İltizam ve İtikad) üzerinden vesvese mevzusu ele alınmış ve günümüz psikolojisiyle ilişkisini biraz daha zihinlere yaklaştırabilmek için meta-kognisyon, yani “kişinin kendi zihinsel süreçleri ile gözlem ve kontrol kabiliyeti” yöntemi ile bağlantılı izah edilmiştir. Dimağın anatomisinin de ele alındığı bu bölümde ayrıca fizyolojik ve histolojik açıdan da düşüncenin yeri tespit edilmeye çalışılmıştır. İnsanın hislerinin yansıdığı yer olan vicdan ile fikirlerinin yansıdığı yer olan dimağ ve bunların Lâtife-i Rabbaniye’nin parçası olan kalbin iki şubesi olması konusu anlatılmıştır. Ayrıca “Vesvese” konusu ele alınmış ve bunun “fısıldanan” bir meta-kognisyon olup olmadığı tartışılmıştır. Düşüncenin kaynakları ve vesvesenin yerini tespit adına İslam büyüklerinin yaklaşımları incelenmiştir. Nâs Sûresi’nin psikolojik tahlili olarak ise yine Allah’ın (cc) üç sıfatı olan Rabb, Melik, İlah kavramları esas alınmış ve Rab sıfatı ile karanlıklara, Melik sıfatı ile üflemelere ve İlah sıfatı ile de haset ve hasetçilere karşı bir koruma ve mücadele öngörülmüştür.
Sonuç olarak ise, bu kitap serinin diğer kitapları gibi dini kaynaklar çerçevesinde önemli bir müzakereli tefsir ve analiz denemesidir. Usta-çırak el ele, akıl ve kalbin izdivacıyla, aylar süren müzakerelerimizin ürünlerini sizlere sunmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Kitabımızın siz kıymetli okurlarımıza ve bu alanda çalışma yapacak değerli uzmanlara katkı sağlaması temennisi ile..
Şükran Doğruyol:
1975 İstanbul’ da doğan yazar, 1993 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesini bitirmiş, 2006 yılında da kariyerine psikoloji alanında devam etmeye karar vermiş ve Üsküdar Üniversitesi’nde psikoloji lisans bölümü bilimsel hazırlık eğitimini başarıyla tamamlamıştır. 2018 yılında aynı üniversitenin Sosyal bilimler enstitüsü klinik psikoloji ana bilim dalından “Şükran duyma ve depresyon arasındaki ilişki” konulu yüksek lisansı tezi ile mezun olmuştur.
NP hastanesinde kapalı ve açık kopuşlarda staj yapmıştır. Virginia Satir aile ve çift (Uluslararası geçerli eğitimi tamamlamış) ve Gottman çift terapilerinde uzmanlık elde eden yazarımız aynı zamanda Avrupa akredite EMDR terapistidir ve yetişkin, ergen, çift ve aile terapileri alanında uzmandır.
Ulusal ve uluslararası Kongrelerde bildiriler sunan yazar Almanya merkezli APSS (Association for Psychological and Spiritual Sciences) enstitüsü çatısı altında “insanın manevi anatomisi” üzerine araştırmalar yapmaktadır.
İki çocuk annesi olan ve 2018 yılına kadar İstanbul’da yaşayan yazar şu an çalışmalarına yurtdışında devam emektedir.
Sueda Gül Koçer:
1994 yılında Erzincan'da doğdu. 2016 yılında eğitim fakültesi İngilizce öğretmenliği bölümünden mezun oldu ve Erasmus projesi ile gittiği İngiltere'de bu alanda staj yaptı. Üniversite eğitimi süresince 2 yıl boyunca pedagoji alanında asistan olarak yabancı öğrencilerle çalışma fırsatı buldu ve öğretim yöntemleri ve eğitim psikolojisi konusunda önemli bilgi ve deneyimler kazandı. Mezuniyetinin ardından 2 yıl süreyle özel bir kreşte öğretmenlik yapan Gül Koçer, daha sonra Amerika'ya giderek öğretmen asistanı olarak çalıştı ve pedagojik uygulamalar konusunda uzmanlaştı.
2017 Aralık ayından bu yana Almanya merkezli APSS (Association for Psychological and Spiritual Sciences) enstitüsü kapsamında makale ve kitap çalışmalarında aktif olarak yer alan yazar, pedagoji alanında yapılan çalışmaların takibini yapmakta ve eğitim programlarının organizasyonunda rol almaktadır. Değişik bilimsel dergilerde makaleleri de yayınlanan yazar ulusal ve uluslararası kongrelerde de bildiriler sunmuştur.
Akıl ve kalp birlikteliğinde tefekkür etmekten, çeşitli konularda okumalar yapmaktan, araştırmalar yapmaktan, iletişim kurmaktan ve seyahat etmekten keyif almaktadır.
Evli ve 1 çocuk annesi olan yazar iyi düzeyde İngilizce ve Almanca bilmektedir.
Dr. İsmail Yavaş:
1964 yılında İzmir’de doğdu. 1988 yılında Tıp Fakültesi’nden mezun olduktan sonra Çocuk Psikiyatrisi alanındaki uzmanlığını Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamladı.
Beş yıl görev yaptığı Behçet Uz Çocuk Hastanesi’nde, sekiz yıl çalıştığı Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde ve son olarak görev yaptığı Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniklerinin kurulmasında aktif rol oynayan Dr. Yavaş, Manisa Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi’nde Baştabip Yardımcılığı görevinde bulundu.
Aynı zamanda akademisyen olan yazar çeşitli üniversitelerde öğretim üyesi olarak çalışmış ve Çocuk Gelişimi, Fizyoterapi, Beslenme ve Diyetetik alanlarında, Sosyal Hizmetler ve Yüksek hemşirelik Bölümlerinde dersler vermiştir. Ulusal ve uluslararası kongre ve konferanslarda bildiriler sunan Yavaş çalışmalarını “İnsan Davranışı ve Sosyal Çevre”, “Tıbbi ve Psikiyatrik Sosyal Hizmetler” ve “Genel Sağlık Bilgisi” “Temel Psikoloji” ve “Psikososyal Sağlık” konularında yoğunlaştırmıştır. Pirene Psikiyatri Dal Merkezi’nde kurucu uzman doktor olarak da çalışmış, toplumsal rehabilitasyon ve eğitim konularında seminerler vermiştir.
Yazarın bugüne kadar “Deryadan Damlalar”, “Ben de Böyle Yaptım”, “Kimse Düşmesin Diye” isimli kitapları okuyucu ile buluşmuştur.
2017 yılında araştırma için gittiği yurtdışında Klinik im Hasel Travma ve Madde Bağımlılık Merkezi’nde gözlemci doktor olarak bulunan Yavaş, Almanya merkezli APSS (Association for Psychological and Spiritual Sciences) enstitüsünün kurucu üyelerindedir ve çalışmalarına burada devam etmektedir.
Dr. Yavaş evli ve dört çocuk babasıdır, iyi seviyede İngilizce ve Almanca bilmektedir ve Aile danışmanlığı yapmaktadır.
Dr. Phil. Muhammed M. Akdağ:
1976 yılında Seydişehir’de doğdu. İlk-orta-lise eğitimini burada tamamladıktan sonra 1999 yılında Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden mezun oldu ve Sosyal Bilimler Enstitüsünde Temel İslam Bilimleri Tasavvuf bilim dalında başladığı Yüksek Lisans çalışmasını 2002 yılında “Ebu Sabit Muhammed b. Abdü`l-Melik Ed-Deylem, hayatı ve eserleri” başlıklı tezi ile başarıyla bitirdi.
Araştırma ve dil eğitimi amacıyla Almanya’ya giden yazar, 2012 yılında Tübingen Üniversitesi Felsefe Fakültesi Şarkiyat Bölümü’nden İslam bilimleri alanında “Felsefe Doktoru” unvanını kazanmıştır. Bu süreçte Paris, Rotterdam ve Brüksel’de de saha çalışmaları yürütmüş, kültürler ve din mensupları arası faaliyetleri araştırıp, Türkiye kökenli göçmenlerin yaşadıkları sosyal ve psikolojik sorunları incelemiş, din eğitimi hususunda seminerler vermiştir.
2012-2015 tarihleri arasında Berlin’de araştırma görevlisi olarak çalışan yazar Potsdam üniversitesi ile iş birliği çerçevesinde İlahiyat fakültesi öğrencilerine gezi ve seminerler düzenledi. Almanya genelinde yeni kurulan İslam İlahiyatı Fakülteleri öğrencilerine gönüllü Arapça ve branş dersleri verdi.
2015’den itibaren Avrupa’da özellikle Müslüman gençler arasında hızla yükselen dini radikalizm ve Selefilik sorunu ile alakalı seminerler verdi. Hollanda merkezli IKC (Stichting Islam Kennis Centrum) ile birlikte Radikalizmle mücadele kapsamında MIRAS araştırma programını oluşturdu ve Bu konuda uluslararası konferanslarda sunumlar yaptı ve çalışmalarını din eğitimi alanında yoğunlaştırdı. Ayrıca “Kuran ve Sünnette Tıp”, “Tasavvuf ve Psikoloji” ve “İslam ve Çevre bilinci” üzerine seminerler verdi.
2017 yılında APSS (Association for Psychological and Spiritual Sciences) derneğinin kuruluşunda aktif rol oynadı ve halen bu kurumun müdürlüğünü yapmaktadır. APSS çatısı altında uluslararası kongreler düzenlemekte ve din eğitimi ve psikolojisi alanında seminerler vermektedir.
Almanya Göç Dairesi çatısı altında entegrasyon alanında çalışan Akdağ, mültecilere yönelik dil eğitimi ve sosyal uyum kursları vermekte ve bu alanda değişik projeler yönetmektedir. Çeşitli online platformlarda yazılar yazmakta ve programlara katılmaktadır.
Evli ve dört çocuk babasıdır ve iyi seviyede Almanca, İngilizce, Arapça bilmektedir.